Η ΑΛΗΘΙΝΗ "ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΒΑΣΗ" ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΗΓΗ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (Α. ΚΑΡΚΑΓΙΑΝΝΗ)

Ο «διάλογος για την Παιδεία», όπως αυτάρεσκα λέγεται, και πιο ταπεινά ο «διάλογος για τη δημόσια εκπαίδευση» δεν μπορεί να διεξαχθεί από «μηδενική βάση», όπως υποτίθεται ότι θέλει ο νέος υπουργός Παιδείας και (φυσικά) Θρησκευμάτων. Οχι γιατί «υπάρχουν νόμοι με τους οποίους δεν συμφωνούμε», όπως προφασίσθηκε η κ. Α. Παπαρήγα και απέρριψε την πρόσκληση για διάλογο. Πάντοτε και για κάθε τομέα υπάρχουν νόμοι με τους οποίους μικρό ή μεγάλο μέρος των πολιτών δεν συμφωνεί. Το ίδιο και ίσως σε μεγαλύτερο βαθμό θα συνέβαινε αν νομοθετούσε μόνη της η κ. Παπαρήγα. Το κρίσιμο, συνεπώς, ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν νόμοι με τους οποίους δεν συμφωνούμε, αλλά αν θα τους εφαρμόσουμε αυτούς παρά τη διαφωνία μας. Να δεχθούμε ότι οι νόμοι ευνοούν μια τάξη και αδικούν μια άλλη. Δεν είναι αταξικοί και δεν θα μπορούσαν να είναι σε μια ταξική κοινωνία. Να δεχθούμε ακόμη ότι έχουμε το δικαίωμα να αγωνισθούμε για την κατάργησή τους ή την αλλαγή τους. Αυτό είναι και το νόημα της πολιτικής δράσης. Αλλά ώς πού θα φτάσουμε; Ως τη ρήξη και την ανυπακοή; Ελπίζω ότι το ΚΚΕ με την οδυνηρή πείρα του αναλογίζεται πού οδηγεί αυτός ο δρόμος.

Υπάρχουν ουσιαστικότεροι λόγοι που ο «διάλογος για την Παιδεία» δεν μπορεί να διεξαχθεί «από μηδενική βάση». Υπάρχει ήδη δημόσιο σύστημα Εκπαίδευσης τριών βαθμίδων, με υποδομές, με δασκάλους και καθηγητές, με εκπαιδευτικά προγράμματα, με μαθητές και σπουδαστές, με ιδεολογία και ιδεοληψίες. Είναι μια ζωντανή πραγματικότητα, προϋπάρχουσα του διαλόγου και ο διάλογος έχει κάποια σημασία όταν έχει ως αντικείμενο τις δυσλειτουργίες αυτού του συστήματος. Να υπενθυμίσω ακόμη ότι αυτό το σύστημα με τη μαζικότητα που παρουσιάζει σήμερα και παρά τις μεγάλες δυσλειτουργίες του αποτελεί προϊόν βαθιάς κοινωνικής εξέλιξης και μεγάλη δημοκρατική κατάκτηση. Ούτε να το καταργήσουμε μπορούμε ούτε να το αγνοήσουμε, προκειμένου ο διάλογος να διεξαχθεί από μηδενική βάση.

Υπάρχει και ένα άλλο σημαντικό ζήτημα: Μεταξύ ποιων θα διεξαχθεί «διάλογος από μηδενική βάση»; Θα μας πουν μεταξύ «των ενδιαφερομένων φορέων». Αλλά η εκπαιδευτική πολιτική, ακριβέστερα το σχέδιο για τη δημόσια εκπαίδευση δεν απευθύνεται και δεν αφορά μόνο τους «ενδιαφερόμενους φορείς», αλλά απευθύνεται σε ολόκληρο τον ελληνικό λαό και αφορά ζωτικά συμφέροντά του. Αυτοί οι διάλογοι με τους «ενδιαφερόμενους φορείς» για κάθε ζήτημα και συχνά για ψύλλου πήδημα προβάλλονται σαν εξελιγμένες μορφές δημοκρατίας. Θα μπορούσαν ίσως να είναι, αλλά συνήθως παίρνουν τη μορφή συναλλαγής ή καταστρεπτικής αντιπαράθεσης, που χρησιμεύει και ως άλλοθι πολιτικής απραξίας.

Ο μόνος φυσικός χώρος για τη διεξαγωγή διαλόγου για τη δημόσια εκπαίδευση, είναι η αίθουσα του Κοινοβουλίου. Το επισήμανε πάλι η κ. Α. Παπαρήγα και έχει δίκαιο: Εκεί θα πείτε εσείς τη γνώμη σας και εμείς τη δική μας. Προσθέτουμε ότι δεν μπορεί να είναι «από μηδενική βάση». Η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να ασκήσει την κυβερνητική ευθύνη και να παρουσιάσει σχέδιο και προτάσεις. Και η αντιπολίτευση τη δική της ευθύνη με αντίλογο και κυρίως αντιπροτάσεις. Είναι σχεδόν αστείο να ισχυριζόμαστε ότι η κυβέρνηση θα πάει σε έναν διάλογο «από μηδενική βάση» με τους «αρμόδιους φορείς» για να διαμορφώσει εκεί... σχέδιο και άποψη.

Πριν από μερικές μέρες διάβασα στην «Ελευθεροτυπία» ένα άρθρο δύο καθηγητών του Πανεπιστημίου Πατρών, των κ. Δ. Χριστοδουλάκη και Χ. Μπούρα, του Τμήματος Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής αντιστοίχως. Το άρθρο φέρει τον εύγλωττο και σαφή τίτλο: Nostra culpa και περιγράφει μερικές από τις βασικές δυσλειτουργίες της Ανώτατης Παιδείας. Με πρώτες τις πενιχρές επενδύσεις σε υποδομές, σε προγράμματα εκπαίδευσης και σε προγράμματα έρευνας. Θα προσθέσω μόνο ότι κάθε δαπάνη στην Ανώτατη Εκπαίδευση και στην εκπαίδευση γενικότερα είναι πλέον νοητή μόνο με αλλαγές και μεταρρυθμίσεις προς τις κατευθύνσεις που διαμορφώνονται διεθνώς και ειδικότερα στην Ευρώπη. Διαφορετικά θα πάει χαμένη και κυρίως θα αναπαραγάγει στο πολλαπλάσιο τα σημερινά προβλήματα.

Το δεύτερο που επισημαίνουν οι δύο καθηγητές είναι ότι δημιουργήθηκαν πολλά πανεπιστημιακά τμήματα (θα προσέθετα και αρκετά πανεπιστήμια) χωρίς συσχετίσεις με την αγορά εργασίας για λόγους πολιτικού (κομματικού) οφέλους (ή και ρουσφετιού). Από σπουδαστές και καθηγητές ακούμε συχνά δύο άκρως αντιφατικά συνθήματα: Παιδεία ανεξάρτητη από την αγορά, αλλά και δουλειά στους πτυχιούχους. Πώς μπορούν να συμβιβασθούν αυτά τα δύο, ένας Θεός ξέρει. Ενα είναι βέβαιο: η εκκαθάριση πανεπιστημίων, πανεπιστημιακών τμημάτων και ΤΕΙ και η προσαρμογή τους στη ζήτηση, όπως διαμορφώνεται στην αγορά είναι επειγόντως αναγκαία. Δεν νοείται ανώτατη εκπαίδευση χωρίς ζωντανή σύνδεση με την κοινωνία και τις ανάγκες της.

Ερχόμαστε στα κενά και στις δυσλειτουργίες του διδακτικού προσωπικού, του γνωστού ΔΕΠ. Οι φοιτητές καταγγέλλουν ότι δεν είδαν ποτέ τον υπεύθυνο καθηγητή ή τον βλέπουν σπανίως και δεν έχουν καμιά σχέση μαζί του, εκπαιδευτική ή άλλη. Στη θέση τους εμφανίζονται, συνήθως, μεταπτυχιακοί φοιτητές ή υποψήφιοι διδάκτορες. (Το υπουργείο Παιδείας έκανε έρευνες πάνω στο θέμα αυτό και κατέληξε σε συμπεράσματα ντροπής. Κακώς δεν τα δημοσιεύει, έστω και ανώνυμα). Το κενό αυτό επαγγελματικής συνείδησης σε συνδυασμό με το γεγονός ότι τα περιφερειακά πανεπιστήμια εξυπηρετούνται κυρίως από «ιπτάμενους» καθηγητές, έχει αλλοιώσει βαθύτατα τη σχέση καθηγητή και φοιτητή, τους έχει αποξενώσει και συχνά τους αντιπαραθέτει. Για ποιο λόγο ο φοιτητής θα πάρει ως παράδειγμα τον καθηγητή του...

Και καταλήγουν οι δύο καθηγητές: «Οι νέοι φοιτητές, αφού περάσουν το καμίνι και την ψυχοφθόρο διαδικασία των πανελληνίων εξετάσεων, μπαίνουν σε ένα πανεπιστήμιο που δεν είναι έτοιμο να τους υποδεχθεί με σωστή πληροφόρηση, κοινωνική ευαισθησία και ακαδημαϊκή ευθύνη».

Επειδή πολλές φορές έχω γράψει ο ίδιος για τη μεγάλη απάτη του «ασύλου» και των «καταλήψεων» σας μεταφέρω σήμερα αυτούσια τη γνώμη των δύο καθηγητών.

«Οι καταλήψεις στα πανεπιστημιακά τμήματα, που συχνά αναγγέλλονται με e-mail, επιβάλλονται χωρίς καμιά δυνατότητα προάσπισης των δικαιωμάτων των εργαζομένων, καταρρακώνουν κάθε έννοια ακαδημαϊκής δεοντολογίας και απομακρύνουν καθηγητές και φοιτητές από το πανεπιστήμιο χωρίς ίχνος διαλόγου για επίλυση φοιτητικών ή κοινωνικών προβλημάτων (ο μακιαβελισμός στα ελληνικά πανεπιστήμια!). Το πολυσυζητημένο και μάλλον παρεξηγημένο άσυλο στη διακίνηση ιδεών κατέληξε να γίνει άσυλο έκνομων ενεργειών».

Και καταλήγουν:

«Ολα τα παραπάνω είναι ενδεικτικά. Η λίστα είναι μακριά και θα πρέπει κανείς να δουλέψει συστηματικά και με το χέρι στην καρδιά για να τεκμηριώσει την υπάρχουσα κατάσταση και να δώσει άμεσες και ρηξικέλευθες λύσεις. Μόνον έτσι τα πανεπιστήμια της χώρας θα γίνουν ξανά τόποι παραγωγής γνώσης και ιδεών, θα αναβαθμιστούν στην παγκόσμια κατάταξη και θα γεμίζουν το μυαλό και τις ψυχές των φοιτητών με γνώση, όνειρα και αίσθημα ασφάλειας για το μέλλον. Διαφορετικά, θα συνεχιστεί η υποβάθμισή τους και το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο θα γίνει μια μακρινή ανάμνηση».

Δεν χρειάζεται να προσθέσουμε τίποτα.